Onderzoek naar baarmoederhalskanker

Elk jaar wordt in Nederland bij ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker vastgesteld. Het komt voor bij vrouwen van alle leeftijden, maar het meest bij vrouwen van 30 tot en met 60 jaar. Daarom worden alle vrouwen van 30 tot en met 60 jaar eens in de vijf jaar uitgenodigd om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek.

Baarmoederhalskanker is een ziekte die zich over het algemeen zeer langzaam ontwikkelt. Onderzoek heeft uitgewezen dat een uitstrijkje om de vijf jaar meestal voldoende is om baarmoederhalskanker in een vroeg stadium te kunnen opsporen.

Baarmoederhalskanker ontstaat namelijk meestal uit cellen in het slijmvlies op de grens van baarmoederhals en baarmoedermond en dat gebeurt doorgaans heel langzaam. Hierdoor is het mogelijk om beginnende afwijkingen op te sporen die zich (nog) niet tot kanker hebben ontwikkeld. Dit kan uw huisarts met een eenvoudig onderzoek, het afstrijkje, doen.
Vroege stadia van baarmoederhalskanker geven meestal nog geen klachten. Dus ook als u geen klachten heeft, is meedoen aan het bevolkingsonderzoek belangrijk.

Als u wel klachten heeft, is het belangrijk dat u meteen naar de huisarts gaat en niet wacht op de volgende uitnodiging.

Kosten voor het onderzoek
Deelname aan het bevolkingsonderzoek is gratis; het wordt betaald uit de Rijksbegroting. U hoeft dus niet te betalen voor uw bezoek aan de huisarts en het laten maken van het afstrijkje. Ook de uitslag van het onderzoek is gratis. Een eventueel herhalingsuitstrijkje na zes weken, omdat het eerste uitstrijkje slecht te beoordelen is, valt ook onder het bevolkingsonderzoek en kost u niets.

Een uitstrijkje bij de gynaecoloog is niet altijd gratis. Vraag van te voren aan de gynaecoloog of het afstrijkje gratis is. De vergoeding van overige herhalingsuitstrijkjes en eventuele vervolgonderzoeken en behandelingen is afhankelijk van uw ziektekostenverzekering. Ditzelfde geldt voor afstrijkjes die niet op uitnodiging gemaakt worden, maar bijvoorbeeld op medische indicatie of op eigen verzoek.

Uitslag na ongeveer vier weken
Nadat u de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek hebt ontvangen, maakt u een afspraak met uw huisarts om een uitstrijkje te laten maken. Het uitstrijkje wordt vervolgens beoordeeld in een laboratorium. Deze handelingen vormen het feitelijke onderzoek. Het laboratorium stuurt de uitslag naar uw huisarts. Alles bij elkaar duurt dit 3 tot 4 weken. Uw huisarts vertelt u precies wanneer u hem kunt bellen voor de uitslag.

Hebt u geen huisarts, of wilt u liever niet naar uw eigen huisarts voor het uitstrijkje, dan kunt u de screeningsorganisatie bellen. Het telefoonnummer vindt u op de uitnodigingsbrief. De screeningsorganisatie vertelt u waar u terecht kunt voor een uitstrijkje. Als u voorkeur hebt voor een vrouwelijke arts of assistente, dan kan daaraan worden tegemoet gekomen.

Wanneer kunt u de afspraak beter uitstellen?
Soms is het beter om een uitstrijkje nog even uit te stellen. Dat is nodig in de volgende gevallen:

Tijdens uw menstruatie: U kunt beter geen uitstrijkje laten maken tijdens uw menstruatie. Het bloed maakt de beoordeling van het uitstrijkje moeilijk. Maak de afspraak daarom in een periode buiten uw menstruatie;

Tijdens zwangerschap: Als een uitstrijkje gemaakt wordt als u zwanger bent, dan is het uitstrijkje moeilijk te beoordelen. Het maken van een uitstrijkje moet dan uitgesteld worden tot minimaal zes maanden nadat de zwangerschap is beëindigd;

Bij een normaal uitstrijkje in het afgelopen jaar: Hebt u in de laatste twaalf maanden al een uitstrijkje laten maken met een normale uitslag? Dan is een nieuw uitstrijkje niet nodig. U kunt dit uitstellen, totdat u over vijf jaar weer een nieuwe uitnodiging ontvangt.

In de laatste twee gevallen is het van belang dat u wel de antwoordkaart ingevuld terugstuurt naar de screeningsorganisatie. U ontvangt dan vanzelf een nieuwe uitnodiging. Vult u de kaart niet in, dan ontvangt u na enige tijd een herhalingsoproep om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek.

Niet deelnemen
Een afstrijkje is niet nodig als uw baarmoeder, inclusief baarmoederhals, is verwijderd. Raadpleeg bij twijfel hierover uw huisarts. Ontvangt u toch een uitnodiging, stuur dan de bijgesloten antwoordkaart ondertekend terug naar de screeningsorganisatie. U ontvangt dan geen uitnodiging meer.
Wilt u om principiële of andere redenen niet (meer) aan het bevolkingsonderzoek deelnemen, laat u dit dan weten aan de screeningsorganisatie. U ontvangt in het vervolg geen uitnodiging meer. Wilt u na verloop van tijd toch weer deelnemen, neem dan weer contact op met de screeningsorganisatie in uw regio

PAP- UITSLAG:
Er zijn zeven PAP-codes. PAP is de afkorting voor de naam van de Griekse arts dr. George Papanicolaou, die de techniek van het uitstrijkje ontwikkelde. Er zijn totaal zeven PAP-codes.

PAP 0
Het uitstrijkje is niet goed te beoordelen, vaak omdat er te weinig cellen in het slijm aanwezig zijn of omdat er te veel bloed in het uitstrijkje zit. Het uitstrijkje moet na zes weken herhaald worden.

PAP 1
Er zijn geen afwijkende cellen in het uitstrijkje gevonden, het uitstrijkje is volkomen normaal. Na vijf jaar volgt een nieuwe uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek.

PAP 2
Er zijn cellen gevonden met een geringe afwijking. De cellen zijn niet duidelijk afwijkend. Het advies is om na zes maanden het uitstrijkje te herhalen. Is de uitslag dan weer normaal, dan wordt voor de zekerheid na een jaar nog een uitstrijkje gemaakt. Is dit wederom goed dan wordt verder het reguliere uitnodigingsschema gevolgd. Als de afwijking zich blijft vertonen, dan wordt u doorverwezen naar de gynaecoloog.

PAP 3a
Er zijn cellen gevonden met een matig ernstige afwijking. Afhankelijk van de afwijking wordt het uitstrijkje na zes maanden herhaald, of volgt er een verwijzing naar de gynaecoloog. Vaak blijkt bij nader onderzoek door de gynaecoloog dat er geen of slechts een eenvoudige behandeling noodzakelijk nodig is.

PAP 3b
Er zijn cellen gevonden met een zeer ernstige afwijking, dit zijn (nog) geen kankercellen. Verwijzing naar de gynaecoloog is noodzakelijk. De kans is groot dat een eenvoudige behandeling noodzakelijk is.

PAP 4
Er zijn cellen aangetroffen die op kanker wijzen. Verwijzing naar de gynaecoloog is noodzakelijk. Een behandeling zal vrijwel altijd noodzakelijk zijn.

PAP 5
Er worden kankercellen in het uitstrijkje aangetroffen. Er volgt een verwijzing naar de gynaecoloog. Een uitgebreidere behandeling zal noodzakelijk zijn.

Bron: www.RIVM.nl